محمد رضا واليزاده معجزى
594
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
حاج ملا رشيد از مجتهدين مبرز دزفول و جامع معقول و منقول بود و به عللى از دزفول به خرمآباد آمده ، در نهايت زهد و ورع روزگار مىگذرانيد . وى مردى غيرتمند و بىنهايت متدين بود . او طرفدار شديد حاج شيخ فضل اللّه نورى مجتهد و فقيه صدر مشروطيت بود كه بعد از استبداد صغير و فتح تهران به وسيلهء فاتحان محاكمه و به دار آويخته شد . حاج ملا رشيد و شيخ فضل اللّه هردو همدرس و همفكر بودند . لذا با مشروطهخواهان خرمآباد كه فعاليتشان مقارن با ورود چند نفر تاجر سابقالذكر شروع شد و ديرى نگذشت كه در اثر تبليغات آنها عدهء كثيرى از روشنفكران خرمآبادى طرفدار مشروطيت شدند و تا توانستند از اين بذر در سرزمين افكار مردم كاشتند ؛ ميانه خوبى نداشت و با جديت هرچه بيشتر با مشروطه و مشروطهخواهان ستيزهجويى كرده و آنها را كافر و نجس خواند و حتى لعن كرد و دستور داد اصحاب و مريدان او در كوچه و بازار بهطور دستهجمعى اين بيت را كه : ما دين نبى خواهيم * مشروطه نمىخواهيم با صداى بلند بخوانند و معناى اين بيت صريحا دلالت بر اين دارد كه طالبان مشروطه از جرگه مسلمانى خارج مىباشند . بارى در نتيجه اين شعار و اين تظاهرات ، مبارزه حاج ملا رشيد و اصحابش با مشروطهخواهان اوج گرفته و از جنبه تفنن به مراحل جدى و بلكه خطرناك رسيده بود . در اين هنگام بين روحانيون خرمآباد نيز رقابت صنفى و حرفهاى وجود داشت و با اينكه اكثر آنها با مشروطه همراه و موافق نبودند من باب تضعيف حاج ملا رشيد از مشروطه طرفدارى مىكردند و مردم را برضد او برمىانگيختند و همين تحريكات - آن هم از ناحيهء هم مسلكان حاج ملا رشيد - كار را به جايى رسانيد كه عدهاى از قدارهبندهاى آن زمان مصمم شدند اين مجتهد را به قتل رسانند . سردستهء اين اشخاص كه فريب فرصتطلبان را خورده بودند ، نايب محمد على چاغروند بود كه اتفاقا در سلك فرآشان حكومت قرار داشت و بههمين علت مشهور به نايب محمد على بود . نايب محمد على در يكى از شبها چند نفر از هم مسلكان خود را برداشته و به قصد كشتن حاج ملا رشيد با نردبان از ديوار خانه او بالا رفتند ، ولى بدون موفقيت برگشتند و فرداى آن شب براى عفو گناه روى دستوپاى حاجى بوسه زدند .
--> رشيد به خرمآباد ، تعرض اسد خان دزفولى به زنى بوده است كه آن زن به خانه مرحوم ضيايى پناهنده مىشود ولى اسد خان به زور آن را بيرون مىكشد ، لذا آن مرحوم به خرمآباد مهاجرت مىكند .